Rizab minyak global jadi tumpuan ketika ketegangan di Asia Barat meruncing

Ketegangan, melibatkan Amerika Syarikat (AS), Israel dan Iran, menimbulkan kebimbangan terhadap keselamatan Selat Hormuz, antara titik strategik transit minyak paling kritikal di dunia.

Menurut Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA), kira-kira 20 peratus bekalan minyak dunia melalui selat berkenaan justeru sebarang gangguan adalah berisiko kepada pasaran tenaga global.

Reuters melaporkan ekonomi perindustrian utama sedang mempertimbangkan keluaran yang diselaraskan daripada rizab kecemasan, dengan penganalisis menekankan bahawa konflik itu boleh mencetuskan antara gangguan bekalan terbesar dalam beberapa tahun kebelakangan ini.

Di Asia, ekonomi besar yang bergantung terhadap import termasuk China, India, Jepun dan Korea Selatan amat terdedah kepada kenaikan harga minyak dan ketidaktentuan bekalan.

China, pengimport minyak mentah terbesar dunia, telah mengembangkan rizab petroleum strategiknya dengan ketara dalam beberapa tahun kebelakangan ini, manakala Jepun dan Korea Selatan mengekalkan simpanan kecemasan yang besar sebagai ahli IEA.

India, pengguna minyak ketiga terbesar di dunia, mengimport sebahagian besar minyak mentahnya dari Asia Barat, menjadikannya sangat sensitif terhadap gangguan di rantau ini, manakala bagi ekonomi Asia Tenggara seperti Malaysia, Singapura, Thailand dan Indonesia, krisis itu boleh diterjemahkan kepada kos bahan api yang lebih tinggi, peningkatan risiko penghantaran dan tekanan lebih besar terhadap keterjaminan tenaga.

Walaupun rizab kecemasan mungkin memberikan kelegaan jangka pendek, pakar mengingatkan bahawa ketidakstabilan yang berpanjangan di Asia Barat boleh membentuk semula aliran minyak global dan mengukuhkan kepentingan strategik kepelbagaian tenaga dan penyimpanan stok untuk kedua-dua negara pengeluar dan pengimport.

Anadolu Ajansi melaporkan harga minyak naik melebihi AS$101 setong pada Khamis, walaupun IEA mengumumkan perjanjian sebulat suara dalam kalangan 32 negara anggotanya untuk mengeluarkan 400 juta tong minyak daripada rizab kecemasan mereka.

Niaga hadapan untuk minyak mentah Brent melonjak hampir 20 peratus kerana perkembangan itu gagal meredakan kebimbangan pasaran berhubung gangguan berpanjangan untuk penghantaran melalui Selat Hormuz, dengan Brent didagangkan hampir AS$101 setong setakat 0200 GMT, lebih 38 peratus lebih tinggi daripada paras yang dicatatkan sebelum meletusnya perang di Iran.

Negara anggota IEA bersetuju untuk mengeluarkan 400 juta tong minyak daripada rizab strategik mereka, keluaran terselaras terbesar dalam sejarah, untuk meredakan pasaran tenaga yang digugat oleh konflik di Asia Barat, ketua badan pemerhati tenaga mengumumkan pada Rabu.

Brent mencapai paras tertinggi kira-kira AS$147 setong pada Julai 2008 semasa kenaikan harga minyak 2008, didorong permintaan global yang kukuh, bekalan terhad, ketegangan geopolitik di wilayah pengeluar minyak utama dan pelaburan spekulatif yang besar dalam pasaran tenaga.

Data oleh Pentadbiran Maklumat Tenaga AS dan set data tenaga menunjukkan Venezuela mempunyai rizab minyak terbukti terbesar di dunia setakat ini, dianggarkan lebih 300 bilion tong, diikuti Arab Saudi, sekitar 267 bilion tong, dan Iran, dengan lebih 200 bilion tong.

Iran sendiri adalah antara negara yang paling terjejas secara langsung oleh konflik semasa, yang industri minyaknya berdepan risiko daripada peningkatan ketenteraan, sekatan dan kemungkinan kerosakan infrastruktur.

Iraq, yang memegang kira-kira 145 bilion tong rizab terbukti, turut terdedah kerana jarak geografinya yang berdekatan Iran dan pergantungan pada terminal eksport yang terletak di sepanjang Teluk Parsi, dengan penganalisis memberi amaran bahawa sebarang peningkatan dalam ketegangan serantau boleh mengganggu laluan perkapalan maritim yang digunakan untuk mengangkut minyak mentah Iraq.

Pengeksport minyak mentah terbesar dunia, Arab Saudi, juga memainkan peranan penting dalam mengekalkan kestabilan bekalan global, dengan kira-kira 267 bilion tong rizab.

Negara itu mengikut sejarah pernah bertindak sebagai pengeluar pengimbang yang mampu meningkatkan pengeluaran semasa gangguan bekalan.

Pengeluar Teluk lain termasuk Emiriah Arab Bersatu (UAE) dan Kuwait, kedua-duanya ahli Pertubuhan Negara Pengeksport Petroleum, sangat bergantung pada laluan eksport melalui Selat Hormuz. Menurut IEA, berjuta-juta tong minyak mentah dari negara-negara ini melintasi jalan air itu setiap hari.

Qatar, yang dikenali sebagai pengeksport utama gas asli cecair, juga bergantung pada laluan maritim yang sama untuk penghantaran tenaga.

AS, pengeluar minyak terbesar dunia, telah mempertimbangkan untuk mengeluarkan jumlah besar daripada rizab kecemasannya untuk menstabilkan bekalan, manakala pengeluar minyak utama lain seperti Rusia dan Kanada juga boleh menyaksikan peningkatan permintaan jika bekalan Asia Barat terganggu.